By Maxamed Gaarane Aaden

1969 Talada wadanka soomaaliya waxaa gacanta ku dhigay ciidamadii Qalabka siday oo uu hogaaminayay Allaha u naxariistee Jaale Maxamed Siyaad Barre waxaana uu hayay talada dalka 21 sano Muxuu qabtay Kacaankaas Barakaysnaa? Laga soo billaabo 1956kii ilaa 1969kii waxaa maamulka dalka hayay dowlado ay taagdarrada iyo habacsanaanta u dheerayd musuqmaasuq, qabyaaladd iyo fowdo iyo kala dambeyn la’aan joogta ahayd. Ammaankii iyo kala dambeyntii ayaa faraha ka baxay, dagaal joogta ah ayaa qabiillada ka dhex aloosnaa, ilaa la gaaray in beeluhu ay meel walba ku diriraan. Waxaana dhibaatadu ay noqotay mid sii baahda oo dowladihii magaceeda u bedesha Dowlad Musuqmaasuq uu la degay, waxaana fowdadii iyo nabadgelyo darradii ay ku biyo shubatay in ( AUN ) Madaxweyne Cabdirashiid Cali sharmaarke uu toogto askarigii loo xil saaray badbaadintiisa, iyadoo la adeegsaday muruqa ciidammadii dowladda ee markaas jiray iyo weliba maalkii qaranka, waxaana laga daliishan karayay halkaas in musuqmaasuqa iyo fowdada uu heerka ugu sarreeyay tegay. Doorashooyinkii dhacay 1958, 1964 iyo 1969kii waxaa si bareer ah warqadihii cod bixinta ugu shubtay xisbigii SYL ee dhallinyarada, dhowr magaalo oo dalka Soomaaliya ku yaallay ayaa dadweyne aan waxba galabsannin lagu laayay, waxaana dadweynihii xilligaas ay ku calaacalayeen Xooggii Dalkoow Maad naga qabataan dugaagga iyo diiratada dowladnimada sheegtay, dhowr ka mid ahaa abwaannadii Soomaaliyeed ayaa waxa ay ku cabbireen xilligaas musuqmaasuqa dareenkooda hab suugaaneed, waxayna ku maansoodeen “Inqilaab hurdaduu ku jiro la hubsan doone” oo uu abwaan Nuur Cali Qonof tiriyay, sidoo kalena abwaan Qaasim ayaa isaguna tiriyay tixaha ay ka midka yihiin

Jaalle Siyaad waxuu uu 27/7/83 ka furay xaruntii Jaamacadda Ummadda ee Magaalada Muqdisho, Dood Cilmiyeedkii 2aad oo ay ka qab galeen Macallimiintii Jaamacadda Ummadda iyo Aqoonyahanno ka tirsan ha'adaha Qaranka.

Waxa Khudbad qiimo leh ka jeediyey Jaalle Siyaad oo si ballaaran uga warramay waxyeellooyinka qabiilku u leeyahay Bulshada, xaq dhaqaale, siyaasad, iyo guud ahaan horumarka Ummadda.

Madaxweynihi Golaha Sare ee Kacaanka, Jaalle Siyaad, isaga oo fulinaya himilooyinka guud ee Kacaanka Soomaaliyeed, iyo gaar ahaan siyaasadda dibedda ee Soomaaliya, qayb weyn buu ka qaatay xoojinta iyo taab-gelinta wadajirka qaaradda Africa, iyo xoraynta dadka Africa ee weli ku jiray gumeysiga shisheeye, sida Simbabwe, Koonfur-AFrica, Nambiya, Xeebta Soomaaliyeed, iwm. Dawrkii Soomaaliya ka qaadatay dhex-dhexaadinta Ugandha iyo Tansaaniya iyo heshiiskii nabadeed ee labadaas dal ee walaalaha ahi gaareen wuxuu muujiyey in kacaanka Soomaaliyeed ku mintidayo wadajirka Africa, oo ayan marnaba uu suuro gelin in gumeystayaalku isku laayaan dadka Africa, taas oo ah himiladooda weyn. Sidaas darteed, Ururka Midowga Africa, iyaga oo tixgelinaya siyaasadda horukaca ah ee Kacaanka Soomaaliyeed ku socdo, kalsooni weynna ku qaba kartida iyo waaya-aragnimada Jaalle Siyaad ku hoggaaminayo Soomaaliya, waxay Madaxtooyaddi qaaradda oo idil ee sannadii 1974-1975 u dhiibeen Jaalle Siyaad bishii Juun 1974kii, markii Shirweynihii 11aad ee Africa Xorta ah lagu qabtay magaala-madaxda Soomaaliyeed, Xamar. Taasi sharaf weyb bay u ahayd Soomaaliya, isla markaasna mas'uuliyad culus bay ahayd oo Africa ka sugeysey Jaalle Siyaad in uu fuliyo.